Mạng Lưới Thú Y Cơ Sở Cần Có Vị Thế Trong Xã Hội | Vetshop.VN


Sửa

Mạng Lưới Thú Y Cơ Sở Cần Có Vị Thế Trong Xã Hội

Đăng bởi: | ngày: 14.10.13 Bình luận cho bài viết! | In bài này
Nguyễn Đăng Khải, Nguyễn Văn Cảm
Hội thú y Việt Nam

1. Vai trò của mạng lưới thú y cơ sở.

Mạng lưới thú y cơ sở (MLTYCS) nên được hiểu là những thú y viên ở cấp xã/phường/thị trấn (gọi tắt là thú y xã) và thú y thôn/bản/ấp (gọi tắt là thú y thôn) được cơ quan có thẩm quyền hợp đồng để làm công tác thú y. Mạng lưới thú y cơ sở này có vai trò hết sức quan trọng đối với việc bảo vệ sự phát triển của đàn vật nuôi, họ là những người trực tiếp phòng, chống và khai báo dịch bệnh.

Mạng lưới thú y cơ sở có vai trò hết sức quan trọng đối với việc bảo vệ sự phát triển của đàn vật nuôi.
Mạng lưới thú y cơ sở có vai trò hết sức quan trọng đối với việc bảo vệ sự phát triển của đàn vật nuôi.
Nhiệm vụ thú y cơ sở bao gồm :
  • Dịch vụ công : Dịch vụ công là những việc nằm trong phạm trù quản lý nhà nước chuyênngành như kiểm dịch động vật, giám sát dịch tễ, khai báo dịch tễ, kiểm soát sát sinh v.v… Nhân viên thú y cơ sở được cơ quan quản lý nhà nước ủy nhiệm thực hiện các dịch vụ công và sẽ được hưởng tiền phụ cấp từ ngân sách nhà nước. Những người này phải có chức danh do UBND xã và Trạm thú y huyện hợp đồng thống nhất tuyển chọn và quản lý.
  • Dịch vụ kinh tế : Dịch vụ kinh tế là những việc khám, chữa bệnh , thiến hoạn, dẫn tinh cho vật nuôi, tư vấn thú y cho các chủ trang trại, bán thuốc thú y cho người chăn nuôi…Ở các nước có quản lý tốt, tiền dịch vụ được tính theo tiêu chuẩn do Hội nghề nghiệp quy định.

2. Đặc điểm hình thành thú y cơ sở ở nước ta.

Thú y cơ sỏ nước ta hình thành:
  • Từ một nền chăn nuôi phân tán nhỏ lẻ, chăn nuôi gia đình, thức ăn tận dụng, tự cung tự cấp, chăn nuôi còn ít mang tính chất hàng hóa, không mang tính cộng đồng, mua bán vận chuyển tự do, giết mổ không cần thú y kiểm soát.
  • Tự hình thành, ít được đào tạo. Nhiều người có chút ít kinh nghiệm từ lúc điều trị trong gia đình, chòm xóm rồi thành thú y thôn, được xã cử đi tập huấn, đào tạo ngắn ngày trở thành thú y xã
  • Một công việc vất vả nguy hiểm “Đầu đội phân gà, chân đạp phân lợn và tiếp xúc vớI mầm bệnh dễ lây từ động vật sang người”. nhưng ít được xã hội coi trọng.
  • Hoạt động tự do, không có phụ cấp, không ai quản lý, vì vậy cũng không có trách nhiệm khai báo dịch bệnh.

3. Quá trình phát triển mạng lưới thú y cơ sở.

Vào những năm 1960 - 1980 mô hình chăn nuôi tập thể của HTX nông nghiệp đã xây dựng được một mạng lưới thú y cơ sở có tổ chức rộng khắp các tỉnh, thành miền Bắc và có tên gọi là “Trạm Chăn nuôi-Thú y xã”, có mạng lưới tới thôn, có đào tạo đội ngũ thú y cơ sở về nộI dung hoạt động, về chế độ chính sách đối với thú y viên (hưởng theo công điểm). Nhờ đó, tỷ lệ tiêm phòng cho đàn gia súc, gia cầm hàng năm đều đạt trên 70-80 %. Nhiều dịch bệnh được khống chế do việc tiêm phòng, mua bán, giết mổ gia súc, vận chuyển gia súc, gia cầm được thú y kiểm soát.

Sau những năm 1980, chế độ bao cấp dần được xóa bỏ. Hợp tác xã Nông nghiệp ở nông thôn chuyển sang khoán hộ, chăn nuôi tập thể giải tán, thú y cơ sở không còn chế độ công điểm đã tam rã. Trạm thú y huyện chuyển từ chế độ quản lý nhà nước sang làm dịch vụ kinh doanh. Trong điều kiện như vậy nhiều dịch bệnh, kể cả các dịch bệnh nguy hiểm như nhiệt thán, dịch tả lợn, Niucatxơn... lại bùng phát tại nhiều tỉnh. Một vài bệnh có khuynh hướng lây lan Bắc - Nam như suyễn, lở mồm long móng….

Trước tình hình trên, phòng Mạng lưới - Cục thú y đã được giao nhiệm vụ thực hiện “Đề án xây dựng vùng an toàn dịch bệnh” trên địa bàn toàn tỉnh mà mấu chốt là xây dựng mạng lưới thú y cho phù hợp để quản lý dịch bệnh. Tỉnh Thái Bình được chọn làm thí điểm. Sản phẩm ra đời là Quyết định 411/NN-TC-QĐ ngày 11/12/1986 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp&PTNT về tổ chức bộ máy hệ thống thú y, khôi phục lại hệ thống ngành. Nhiều địa phương đã khôi phục lại MLTYCS hoạt động có hiệu quả nên dịch bệnh cũng được khống chế tốt hơn. Đây là một trong những căn cứ làm cơ sở xây dựng Pháp lệnh thú y năm 1993.

4. Tổ chức mạng lưới thú y cở sở sau Pháp lệnh thú y năm 1993 và Pháp lệnh thú y sửa đổi năm 2004.

Trong Pháp lệnh thú y cụm từ “Mạng lưới thú y cơ sở” chưa được giải thích nhưng Nghị định 33/2005/NĐ-CP của Chính phủ quy định tại điều 4 về mạng lưới thú y cơ sở ghi:
  • Ở xã, phường, thị trấn (sau đây gọi là cấp xã) có nhân viên thú y. Phụ cấp cho nhân viên thú y cấp xã do UBND cấp tỉnh quy định, kinh phí này được lấy từ nguồn ngân sách của địa phương.
  • Tổ chức, cá nhân hành nghề thú y ở các thôn, bản, ấp được Nhà nước khuyến khích, hỗ trợ việc đào tạo chuyên môn nghiệp vụ và được hưởng thù lao khi thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành về thú y.
MLTYCS hiện nay được hiểu là những thú y viên ở cấp xã, thôn. Họ có thể là bác sĩ thú y, trung cấp thú y, sơ cấp thú y, cũng có thể chỉ mới được đào tạo ngắn ngày, được UBND xã và Trạm thú y huyện hợp đồng để làm công tác thú y. Lực lượng này rất biến động có thể nay người này, mai người khác do chế độ phụ cấp còn bất cập. Số thú y còn lại được hiểu là thú y tự do, họ làm dịch vụ tư để kiếm sống, UBND xã, Trạm thú y huyện không quản lý được. Họ không có trách nhiệm với tình hình dịch bệnh gia súc và gia cầm trong thôn xóm, không quan tâm gì đến việc giết mổ động vật, việc quản lý vận chuyển gia súc gia cầm, kể cả gia súc bệnh.

Việc quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm có nguồn gốc động vật ở cở sở cũng bị buông trôi. Đây là lỗ hổng rất lớn trong hệ thống MLTYCS cần được các cơ quan chức năng nghiên cứu hoàn
chỉnh. Như vây, theo Pháp lệnh thú y tổ chức MLTYCS được hiểu như tách ra khỏi hệ thống ngành, giao cho UBND tỉnh quản lý.

5. Nhiệm vụ thú y xã rất nặng, trách nhiêm lớn lao nhưng quyền lợi không đảm bảo.

Theo Thông tư số 04/2009/TT-BNN ngày 21/1/2009 của Bộ Nông nghiệp và PTNT. nhiệm vụ của thú y cơ sở rất nặng nề, với 11 nhiệm vụ cụ thể:
  • Tham gia xây dựng các chương trình, kế hoạch, đề án khuyến khích phát triển và chuyển đổi cơ cấu vật nuôi (bao gồm cả thủy sản) trong sản xuất nông nghiệp.
  • Tuyên truyền, phổ biến chế độ, chính sách và chuyên môn nghiệp vụ về chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thú y.
  • Tổng hợp, hướng dẫn kế hoạch phát triển chăn nuôi hàng năm, hướng dẫn nông dân về quy trình sản xuất, thực hiện các biện pháp kỹ thuật về chăn nuôi, thú y và chuyển đổi cơ cấu vật nuôi trong sản xuất nông nghiệp theo quy hoạch, kế hoạch được phê duyệt.
  • Tổng hợp và báo cáo kịp thời tình hình chăn nuôi, dịch bệnh động vật, đề xuất, hướng dẫn biện pháp kỹ thuật phòng, chống dịch bệnh và chữa bệnh cho động vật theo kế hoạch, hướng dẫn của Trạm thú y huyện.
  • Xây dựng kế hoạch, biện pháp huy động lực lượng và thực hiện hoặc phối hợp thực hiện nội dung được duyệt và hướng dẫn của Trạm thú y huyện.
  • Hướng dẫn thực hiện các quy định về phòng bệnh bắt buộc cho động vật, cách ly động vật, mua bán động vật, sản phẩm động vật, vệ sinh, khử trùng tiêu độc và việc sử dụng, thực hiện tiêm phòng vaccin phòng chống dịch bệnh động vật trên địa bàn xã.
  • Phối hợp thực hiện việc khử trùng, tiêu độc cho các cơ sở hoạt động liên quan đếncông tác thú y, các phương tiện vận chuyển động vật, sản phẩm động vật và phục hồi môi trường sau khi dập tắt dịch bệnh đối với thủy sản trên địa bàn xã theo quy định.
  • Giúp chủ tịch UBND xã hướng dẫn hoạt động đối với hệ thống cung cấp dịch vụ công về chăn nuôi, thú y và cá nhân kinh doanh thuốc thú y. Thực hiện công tác khuyến nông về thú y theo kế hoạch được duyệt và các dịch vụ về thú y trên địa bàn xã theo quy định.
  • Báo cáo định kỳ và đột xuất về tình hình dịch bệnh động vật, công tác phòng, chống dịch bệnh động vật trên địa bàn xã cho Trạm thú y huyện và UBND xã.
  • Nhân viên thú y thực hiện nhiệm vụ về quản lý chất lượng giống vật nuôi, thức ăn chăn nuôi và vệ sinh an toàn thực phẩm trên địa bàn cấp xã theo hướng dẫn của cơ quan quản lý nhà nước cấp trên.
  • Thực hiện nhiệm vụ khác do Trạm thú y huyện và UBND xã giao.
Ngày 19/10/2007 Thủ tướng Chính phủ cũng đã có công văn số 1569/TTg-NN về việc hỗ trợ đối với nhân viên thú y xã (mỗi xã có 1 người), theo đó đồng ý nguyên tắc để các địa phương thực hiện hỗ trợ cho nhân viên thú y xã bằng hệ số 1 so với mức lương tối thiểu hiện hành.

Tuy nhiên, thú y xã (mỗi xã có 1 người) giao cho UBND tỉnh quản lý do vậy, quy định này của Thủ tướng chính phủ được thực hiện khác nhau ở từng địa phương. Nhiều địa phương đã thực hiện nhưng vẫn chỉ cho thú y xã hưởng hệ số 0,5 - 0,7. Với 11 nhiệm vụ rất nặng nề nêu ở trên với tiền hỗ trợ như vậy khó có thể thú y xã hoàn trhành tốt được nhiệm vụ. Trong khi đó mạng lưới thú y ở thôn không có ràng buộc gì và không hề được hỗ trợ gì. Do vậy, đây là bất cập lớn trong công tác phòng chống dịch bệnh tận gốc.

6. Gần đây không còn bộ phận chuyên trách theo dõi mạng lưới thú y.

Báo cáo của Cục thú y qua 40 năm xây dựng và phát triển (1966-2006) cho thấy :
  • Cho đến năm 1993, các phòng chức năng của Cục Thú y mới chỉ có 4 phòng nhưng bao giờ cũng có phòng “Phòng bệnh, Điều trị và Mạng lưới thú y”gọi tắt là “Phòng Mạng lưới thú y” để theo dõi về tổ chức ngành.
  • Từ Pháp lệnh thú y 1993 cho đến Dự thảo Luật thú y lần thứ 6 năm 2010 của Cục thú y đã và dự kiến có 7 phòng chức năng nhưng phòng “ Phòng Mạng lưới thú y” không còn nữa. MLTYCS được giao cho UBND tỉnh quản lý và cũng không có người theo dõi. Hậu quả là hiện nay mạng lưới thú y cơ sở mỗi tỉnh có hình thức tổ chức, chế độ đãi ngộ một khác, ít được quan tâm, đặc biệt là thú y ở thôn, không phát huy được tính tích cực trong phòng, chống dịch bệnh

7. Vấn đề đào tạo đội ngũ MLTYCS

Đội ngũ thú y cơ sở cần được đào tạo cơ bản về chuyên môn, về quản lý nhà nước để hoạt động công tác thú y ở xã. Theo kết quả điều tra của dự án Abt với sự tài trợ của USAID ở 5 tỉnh dự án năm 2010 cho thấy: Mạng lưới thú y ở xã trình độ không đồng đều có nơi thú y trưởng là đại học, có nơi là trung cấp, có nơi là sơ cấp, thậm chí có nơi chỉ qua kinh nghiệm và đào tạo ngắn ngày. Mạng lưới thú y thôn lại càng thiếu hụt, trình độ chuyên môn và quản lý dịch bệnh còn yếu kém hơn nhiều.

Những năm gần đây số lượng lớp tập huấn ngắn ngày cho TYCS do Chi cục tổ chức rất ít, cán bộ Chi cục và Trạm thú y huyện thường chỉ tập huấn về tiêm phòng và văn bản pháp luật. Lớp tập huấn do các dự án tổ chức chủ yếu mời giảng viên bên ngoài. Thời gian giành cho công tác tập huấn ngắn, kỹ năng truyền đạt kiến thức còn hạn chế, một số giảng viên thiếu kinh nghiệm thực tế, thiếu kinh phí nên thường không có phần thực hành.

Vì vậy, nhu cầu đào tạo cán bộ thú y cơ sở, đặc biệt là thú y trưởng ở xã một cách bài bản, cần qua trường lớp chính quy và thực tế để phục vụ cho công tác quản lý nhà nước về dịch bệnh cũng như nâng cao nghiệp vụ chuyên môn cho họ là cần thiết và cấp bách trong điều kiện chăn nuôi ngày càng phát triển theo hướng hàng hóa.

Trong vòng 10 năm trở lại đây, ngoài những dịch bệnh thông thường, một số dịch bệnh quan trọng và nguy hiểm như cúm gia cầm H5N1, lở mồm long móng, hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (Tai xanh) đã bùng phát dữ dội, xảy ra trên diên rộng và triền miên, nhiều gia súc và gia cầm phải thiêu huỷ, gây tổn thất lớn về kinh tế, làm thiệt hại nặng nề và làm nản lòng ngườI chăn nuôi, kìm hãm sự phát triển của ngành chăn nuôi. Nguyên nhân chính là do MLTYCS chưa thành hệ thống, chưa chú ý tới thú y thôn nên việc phảt hiện và khai báo dịch bệnh chậm, biện pháp phòng và chống dịch không kịp thời…. Sự bất cập đó đã làm giảm hiệu quả công tác phòng chống dịch bệnh gia súc và gia cầm của toàn ngành.

Đã có nhiều cuộc hội thảo, điều tra, khảo sát của các chuyên gia trong nước và ngoài nước, các cơ quan chức năng, các dự án Quốc tế liên quan đến “Mạng lưới thú y cơ sở ở Việt Nam” và xác định mạng lưới thú y cơ sở là mắt xích quan trọng trong phòng chống dịch bệnh và cần có một vị thế trong xã hội rõ ràng và đưa ra các kiến nghị sau với các cơ quan chức năng:
  • MLTYCS muốn vững mạnh phải có văn bản Nhà nước quy định, tổ chức thống nhất theo ngành dọc trong toàn quốc, được đào tạo bài bản có bằng cấp, ký hợp đồng dài hạn, có chế độ bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội.
  • Cục thú y cần có bộ phận chuyên trách theo dõi về mạng lưới thú y toàn ngành nói chung và đặc biệt là mạng lưới thú y cơ sở nói riêng.
  • MLTYCS với số lượng toàn quốc hơn 50.000 người thú y viên cơ sở và thú y viên tự do, sẽ là một lực lượng vô cùng hữu hiệu để phòng, khống chế, thanh toán các dịch bệnh nguy hiểm ở gia súc và gia cầm, nên họ được tổ chức, đào tạo lại và được hưởng thù lao phù hợp.
  • MLTYCS có thể tự thu nhập bằng các hoạt động dịch vụ kinh tế, nhưng họ cần vào một tổ chức có vị thế trong xã hội ở xã, thôn để thực hiện các dịch vụ công; quản lý thị trường, các cơ sở chăn nuôi, cơ sở sản xuất chế biến theo pháp luật, góp phần hạn chế dịch bệnh xảy ra và lây lan.
Thú y viên cơ sở được ví như những người lính xung kích, thú y cấp huyện trở lên ví như các sĩ quan. Vì vậy, việc tổ chức, đào tạo, xác định vị thế những người lính xung kích có tầm quan trọng rất lớn trong công cuộc phòng và chống dịch bệnh có hiệu quả, đảm bảo cho ngành chăn nuôi phát triển bền vững.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
  1. Quyết định 411/NN-TC-QĐ ngày 11/12/1986 của Bộ trưởng Bộ Nông Nghiệp về tổ chức bộ máy Hệ thống thú y.
  2. Pháp lệnh thú y năm 1993, 2004 và nghị định 33/2005/NĐ-CP.
  3. Báo cáo của Cục thú y qua 40 năm xây dựng và phát triển (1966-2006)
  4. Dự thảo Luật thú y lần 6 năm 2010.
  5. Thông tư số 04/2009/TT-BNN ngày 21/1/2009 của Bộ Nông nghiệp và PTNT về nhiệm vụ của thú y cơ sở.
  6. Công văn số 1569/TTg-NN 19/10/2007 Thủ tướng Chính phủ về việc hỗ trợ đối vớI nhân viên thú y cấp xã.
  7. Tài liệu khai thác trên mạng.
  8. Báo cáo điều tra thực tế ở 05 tỉnh dự án của Abt năm 2010.
Nguồn: Vetshop VN



    Đăng ký nhận bài viết qua Email!

    In bài nàyIn bài này Tải xuống dạng PDFTải định dạng PDF


    Bản tin mới nhất

    Quy trình chăn nuôi

     
    Trang chủ | Hướng dẫn | Thanh toán | Vận chuyển | Bảo hành | Đổi - Trả | Về đầu trang ↑
    Bản quyền nội dung trên trang thuộc vềVetshop.VN® 2013
    Để tôn trọng quyền tác giả, xin ghi rõ tên tác giả và nguồn bài viết khi phát hành lại thông tin trên trang này.
    Bản tin chăn nuôi | Chăm sóc chó mèo | Chẩn đoán bệnh | Bệnh trên heo | Bệnh chó mèo | Bệnh gà | Bệnh trâu bò
    Sản phẩm chăn nuôi | Thuốc thú y | Dụng cụ chăn nuôi | Thiết bị thú y | Tài liệu chăn nuôi thú y | Sản phẩm cho chó mèo
    Quy trình chăn nuôi | Kỹ thuật thú y | Nuôi thú cưng | Thiết bị chuồng trại | Dụng cụ thú y | Kỹ thuật chăn nuôi | Sách chăn nuôi thú y